SPETTERENDE EXPOSITIE 21 APRIL T/M 26 MEI
AMSTERDAMSE KUNSTFABRIEK SCHILDERT… PETS OP CANVAS

Waren de gefotografeerde Penthouse Pets al om de vingers bij af te likken, nu doen we er nog een schepje bovenop. Ter ere van het 15-jarig bestaan ging de redactie een samenwerking aan met de Amsterdamse Kunstfabriek, met als doel een wel heel bijzondere expositie. Van zo'n veertig foto's, geselecteerd uit het beste werk van de aan Penthouse verbonden glamourfotografen, werden groot formaat schilderijen vervaardigd. Veel artistiek, maar óók provocerend naakt, als Oil On Canvas vuur op het palet van de zinnen. De feestelijke vernissage van de tentoonstelling, die de toepasselijke titel ZONDER KLEREN meekrijgt, is zondag 21 april aanstaande. Op deze pagina's vast enkele staaltjes l'art pour l'art!

Hyperrealistische schilderijen op een kloek formaat, dat is het handelsmerk van De Kunstfabriek. Of er nu een doperwtje boven de bank moet komen te hangen of een hallucinant mooie vrouw, in de wereld van De Kunstfabriek is vrijwel alles mogelijk. Levensecht en haarscherp - net als de prijzen. Hoe dat kan? De ontwerpen worden in Nederland bedacht, maar het schilderen vindt in China plaats. Daar heeft De Kunstfabriek een tachtigtal academisch geschoolde, technisch hoog begaafde schilders in dienst. Zij ondertekenen de doeken niet met hun naam, maar krabbelen rechtsonder het logo van een rokende (kunst)fabriek. "Onze Chinese schilders hebben geen moeite met het schilderen in opdracht", zegt eigenaar Bert-Jan van Egteren, "ze zijn van oudsher niet anders gewend." Mede-eigenaar Jan Peter van Doorn vult aan: "Aan een schilderij werken ze gemiddeld twee weken. Dan hebben ze meer dan een maandloon verdiend en kunnen ze de rest van de tijd aan vrij werk besteden. Ze staan in de rij om voor ons te schilderen." Van Egteren: "Bij veel moderne kunst moet je het nodige van de kunstenaar weten om zijn creaties te begrijpen. Hier gaat het gewoon om het mooie schilderij. Als iemand een emotie bij het werk krijgt, is het voor mij kunst. Van elk schilderij is er maar één. Alle ontwerpen zijn uniek." Een andere motivatie voor De Kunstfabriek is het exorbitant hoge prijspeil op de reguliere kunstmarkt. De meeste mensen zouden zich daar nooit een prachtig realistisch geschilderd origineel kunnen veroorloven. De prijzen in De Kunstfabriek liggen gemiddeld zeventig procent lager dan in normale galerieën. Daarmee is de doelgroep erg breed. Van liefhebbers op drie hoog uit De Baarsjes tot mensen uit Bloemendaal en Aerdenhout.

Ooit liet het tweetal een marktonderzoek doen. Daaruit bleek dat Nederlanders van weiden vol koeien en bloemen houden, net als in de zeventiende eeuw. Sindsdien maakt Van Egteren veel landschapsfoto's en stadsgezichten, die op de computer worden bewerkt en vervolgens naar China gaan. Verder zijn stillevens erg populair. "Groenten en fruit doen het goed", aldus Van Doorn. "Kiwi's, appels, dat werk. Vindt men leuk voor boven de keukentafel."

Met de expositie Zonder Kleren is voor Van Doorn een cirkel rond. De bron van De Kunstfabriek lag namelijk in naakten. De eigenaars noemen zich beiden zondagschilders. Van Doorn: "Ik schilderde al een jaar of tien vooral schaars geklede vrouwen. Maar op een gegeven moment merkte ik dat ik, als ik voor de ezel ging zitten, ineens geen zin meer had. Toen dacht ik: als ik dat schilderen nu eens ga outsourcen."

De marketing van het concept is bij het duo in goede handen. Van Doorn werd groot in de reclame en verkocht, voor hij aan De Kunstfabriek begon, zijn aandeel in het bureau Benjamens Van Doorn Euro RSCG om zich op zijn 48e aan zijn liefhebberij te wijden. Zijn buurman Van Egteren had net op dat moment zijn baan als specialist moderne en hedendaagse kunst bij Christie's opgezegd en stond op het punt om met een rugzak naar India te vertrekken. De avond voor de reis hebben Van Doorn en Van Egteren in een Amsterdams café het concept van De Kunstfabriek bedacht. Na ruim een jaar voorbereiding was De Kunstfabriek in april 1999 een feit. Inmiddels hebben de twee in uiteenlopende media hun verhaal gedaan, van De Telegraaf tot het tv-programma van de giebelende cultuurpaus Hanneke Groenteman. In het laatste is het verloop van het gesprek eenvoudig te voorspellen. Al mitsend en marend benadert de cynische kunstkenner hen, om uiteindelijk toe te geven dat zij van de schilderijen van De Kunstfabriek toch wel erg opgekikkerd raakt. En daar is het hen precies om te doen. "We willen het hier in ieder geval wel vrolijk houden", zegt Van Egteren.

Daar slagen ze met vlag en wimpel in, zoals te zien is op deze pagina's. En ook tijdens de preparty die Penthouse en de Kunstfabriek op 10 februari vierden - de eerste schilderijen waren gearriveerd - was het een opgewekte boel.

Nippend aan glazen wijn schoof men door De Kunstfabriek, keuvelend en bewonderend. Persoonlijk raakte ik licht overdonderd, niet alleen door de sexualiteit die soms schaamteloos van het canvas spat, maar ook door de grootte van de doeken. De vrouwen lonken naar je in afmetingen soms larger than life. Wat ik ook zag: een meisje loom en languit liggend op een motor, een Harley Davidson. Maar, tot mijn verbazing was het zo herkenbare logo van het fameuze merk in spiegelschrift weergegeven. "Tja, dergelijke ongelukjes gebeuren wel eens", verklaarde Van Egteren desgevraagd. "Onze schilders kennen ons westerse schrift nu eenmaal niet. Dus wat ze zien, geven ze exact zo weer. De foto is blijkbaar gespiegeld aangeleverd." In het verleden maakte De Kunstfabriek al eens iets soortgelijks mee. Er diende een schilderij te worden gemaakt van Het Concertgebouw, dat in de gevel ornamenten heeft van klassieke koppen. Die waren echter nogal klein gefotografeerd en daardoor nauwelijks herkenbaar. Waar de Chinese kunstenaars normaal alles vlekkeloos kopiëren, zagen ze zich nu gedwongen tot improvisatie, tot het op eigen wijze invullen van de gezichten. Het resultaat laat zich raden: alle beeltenissen waren voorzien van... spleetogen!

Een lot dat gelukkig niet onze in olie gegoten Penthouse Pets trof. Rondogig, helder en wulps kijken ze de wereld in, zowel vanaf het doek als in levenden lijve. Iets wat zeker ook voor Marlène gold, Pet van het Jaar 1999-2000, die bij het buffet ineens naast me stond. Op mijn vraag wat ze van de schilderijen vindt, reageerde ze met een enthousiast "heel cool! Ik ben erg onder de indruk. Alles is zo mooi weergegeven! Een eer om zo vereeuwigd te zijn. Een tijdschrift leg je op zolder, maar zo'n schilderij gaat jáááren mee." Wat is volgens haar de ideale plek voor de kunstwerken? "Het schilderij waarin ik op die visnetten zit, zie ik voor me in een huisje met uitzicht op de zee. De andere is ideaal voor de slaapkamer of in de hal." En waar zou ze de doeken in haar eigen huis ophangen? "In de slaapkamer! Ik heb al een plekje ingeruimd, want ik heb een optie genomen op eentje."

Van Egteren: "Het schilderen van deze naakten voegt echt iets toe aan het werk van de fotograaf. Kort geleden hadden we een expositie van schilderijen naar ontwerpen van Paul Huf. Toen hij de geschilderde versies van zijn foto's zag, kreeg hij tranen in de ogen en zei: 'Ik dacht dat het beeld áf was door mijn foto's. Ik merk nu dat door middel van jullie schilderijen mijn werk een heel nieuwe dimensie krijgt.'"

Ook de huisfotograaf van Penthouse, Mike King, toonde zich geëmotioneerd. Hem viel de eer te beurt dat een aantal van zijn foto's in olieverf zijn gegoten. Hij viel stil in bewondering toen hij de schilderijen zag gebaseerd op foto's die hij van zijn vriendin had genomen. "Ze is nu zeven maanden zwanger," vertelde hij, "ze is uitgerekend op de dag van de vernissage. Het liefst zou ik het drieluik waarop zij staat afgebeeld thuis aan de muur hangen. Sowieso verwacht ik dat de doeken veel mannen zullen aanspreken; ze zijn zo gedetailleerd weergegeven! En de vrouwen blijven natuurlijk stuk voor stuk prachtig. Toen ik hier binnenstapte, wist ik niet wat ik kon verwachten, maar ik ben zeer aangenaam verrast. Maar ja," voegt hij er lachend aan toe, "ik ben dan ook wel verwend: mijn eigen vrouw drie keer, en daarnaast nog een aantal foto's, zoals van Judith Jasper (zie inhoudspagina)." Een verwennerij is het zeker. De Kunstfabriek die ons verwent, wij die De Kunstfabriek verwennen. Nu is het de beurt aan u. Verwent u uzelf met een doek? Of toch maar liever een doperwtje boven de bank?

Penthouse, april 2002