Boodschappen boven de bank

door Evelien Baks

De vissen hebben de koe ingehaald, maar wie weet wat Rembrandt volgend voorjaar doet. Tot die tijd maken Maggi-flesjes, vaatwastabletten en rollen pepermunt de dienst uit bij De Kunstfabriek in Amsterdam, ontdekte Evelien Baks.

Het kunstenaarscircuit gruwt. Veel critici smalen. En het publiek, dát smult. Kunst zonder naam, kunst zonder verhaal. Het zal de kopers, die hun huizen opsieren met Volkswagens, tulpen en rode paprika's worst zijn, want ze hebben wel een authentiek doek aan de wand. En dat is precies wat het publiek zoekt, meent Bert-Jan van Egteren.

"We hebben in zes jaar tijd drieduizend schilderijen verkocht. Dat zegt genoeg," meent van Egteren, die eind jaren negentig met Jan Peter van Doorn het concept van de Kunstfabriek bedacht. Fans zijn er inmiddels voldoende. Zo is er een Rotterdams gezin dat al achttien schilderijen bezit, waaronder een Italiaans stadsgezicht en een joekel van een neushoorn. En er is het verhaal van twee mensen die een zojuist aangeschaft doek van een Nederlandse schilder terugbrachten, toen ze ontdekten dat ze bij de Kunstfabriek voor het bedrag dat ze bij de galerie hadden betaald, een hele trits schilderijen konden kopen.

De formule is simpel: de Kunstfabriek maakt ontwerpen, van bloemen tot ijsberen, van Hendrik VIII tot een Perzisch kleed. Foto' s van de ontwerpen gaan naar China. Daar worden ze realistisch, op doeken, nageschilderd door geschoolde kunstenaars. De kunst in dit verhaal is vooral de prijs: voor een gemiddeld bedrag van 700 tot 800 euro heb je een groot kunstwerk aan de wand.

Bert-Jan van Egteren, die voorheen bij veilinghuis Christie's werkte als specialist moderne kunst: "Onze schilders in China beheersen hun vak tot in de puntjes. En, ook belangrijk: je kunt op ze bouwen. We hebben het ook geprobeerd in Vietnam en Roemenië en zelfs in Nederland, maar de bereidheid om iets te schilderen wat door anderen is bedacht, is niet groot. Wat wij doen, is foto's met de computer manipuleren. Die sturen we op en in China worden ze exact nageschilderd. De Chinezen moeten er wel om lachen, om al die supermarktproducten."

'Kunst voor boven de bank' is één van de slogans van de onderneming op het Westergasterrein in Amsterdam. "Daar doen we helemaal niet moeilijk over. De kunstwereld toegankelijk maken, dat is onze taak," zegt Van Egteren, zelf de trotse bezitter van vijf Kunstfabriek-doeken, waarvan er één in de badkamer hangt.

Uit onderzoek is gebleken dat de gemiddelde leeftijd van zijn klanten maar liefst 20 jaar lager ligt dan in de galeriewereld. Van Egteren: "Bovendien heeft veertig procent van onze klanten nog nooit een galerie bezocht. Dat vinden wij een belangrijk gegeven. Galeries bieden kuist met een verhaal erbij en dat is het verschil. Onze formule is kraakhelder, basic en zonder gezemel er omheen. Als je een mooi schilderij wilt, en het niet uitmaakt wie het maakt, dan moet je bij ons zijn.”

Dat elk schilderij uniek is, blijkt zeer tot de verbeelding te spreken. Er zijn doeken die op elkaar lijken, maar toch net even anders zijn. Een kwestie van de vaatwasblokjes iets anders schikken. Als creatief directeur bedenkt Bert-Jan van Egteren de meeste onderwerpen. Voor de nieuwe serie huis-, tuin- en keukenproducten dook hij de supermarkt in op zoek naar de mooiste vormgegeven flesjes, blikjes en andere keukenwaar. ,,Ik kwam terug met een mandje vol ter waarde van 180 euro,” lacht hij. “Echt prachtige dingen, zoals het flesje worcestershire sauce van Lea & Perrins en de flesjes van Maggi. Dat geeft je echt het gevoel van oma's tomatensoep en heeft daardoor sentimentele waarde. En zo'n rol pepermunt is toch ook geweldig mooi?”

Zijn favoriet is een fles Friesche Vlag waar de koffiemelk uitstroomt. De nieuwe serie omvat zo'n veertig supermarkthits, waaronder houten wasknijpers, Heineken bier, bubbeltjeswater van Perrier, maïs in een Bonduelle-blikje en Snickers. Het is maar wat je lekker vindt.

Koeien behoren tot de publiekslievelingen, hoewel ook de knaloranje goudvissen niet aan te slepen zijn.

Hoewel 450 doeken op voorraad, kun je ook met een eigen idee aankloppen. “Er is veel vraag naar familieportretten en portretten van de eigen kinderen, het liefst zwart-wit geschilderd. Of man en vrouw in avondkleding,” aldus Van Egteren.

In april volgt een Rembrandt-tentoonstelling. Van Egteren: “We hebben delen van schilderijen gecombineerd en zo een aantal nieuwe Rembrandts laten maken. Heel verrassend!”

De Kunstfabriek

■ Op 5 april 1999 opende De Kunstfabriek in Amsterdam met zo’n honderd schilderijen. Nu hebben ze er circa 450 op voorraad. Alle doeken worden in China geschilderd.

■ Geregeld vinden thema-tentoonstellingen plaats, zoals de Dolle Dwaze Homodagen, Boodschappen in Olie, Dierendag, Penthouse en het Hollandse landschap.

■ Adres: Polonceaukade 20, Amsterdam (Westergasterrein), 020 488 9430. www.dekunstfabriek.com.

■ Openingstijden: dinsdag t/m vrijdag 12-18 uur, zaterdag en zondag 12-17 uur.

Algemeen Dagblad, AD Wonen, 10 december 2005, pp. 4/5.